


KUVUNJULULWE UBUQHETSEBA
BOKUKHUTSHELWA
KOMCULO ETANZANIA
Kusetyenziswa iifoto zeekhasethi zokwenene kwezi khasethi zikhutshelweyo

Nanku umculo wobuqhetseba okhutshelwe kowemvumi yalapha eMzantsi-Afrika uLucky Dube.






124 BONA XHOSA- August l995
Kutshanje uBONGAN1 HLATSHWAYO ube ngomnye weentatheli ezili-16 zaseMazantsi eAfrika ebeziyokwenza izifundo zeInvestigative Journalism eDar es Salaam , eTanzania Kwizifundo zabo uye wakhokela iqela elibandakanya uMartin Wamunyima ( waseZambia ), uMahube Mpugwa (waseBotswana) noNeli Mssuya ( Tanzania ) bephanda ubuqhetseba bokukhutshelwa kweekhasethi zomculo nezevidiyo kwelo lizwe,

kufote uTHEMBA NKOSI
Idolophu enkulu yaseTanzania , iDar es Sa1aam ihlaselwe ngamandla sisenzo
esingekho emthethweni sokukhutshelwa kweekhasethi zomculo nezevidiyo . Iikhasethi zomculo nezevidiyo zeemvumi zamanye amazwe zifumaneka ngokungekho mthethweni kwizitrato ezininzi zesi sixeko.
Iivenkile ezibandakanywa kobu buqhetseba yiSpace Recording Centre , iDowntown Music , iNaraung Footwear Shop neModern Video Centre .
Iimveliso ezithengiswayo kwelo lizwe ayisezizo eziveliswe ngabaninizo. Iikhasethi zomculo nezevidiyo zifumaneka ngamaxabiso aphantsi zisemgangathweni osezantsi kwaye nend1ela ezikhutshelwe ngayo ayicacanga.
Kubonakala ngathi inkoliso yalo mcu1o ungekho mthethweni ushicilelwa emakhayeni nakwizirhoxo zabemi baseTanzania abangamaAsia .
Uninzi lwezi khasethi lunombha1o othi Thomsun Orinals .
amaphepha agqume ezo khasethi
zingekho mthethweni enziwa ngeefoto kwikhasethi eshicilelwe ngokusemthethweni.
Ngokungathandabuzekiyo abathengisi nabantu abathenga kubo abathengisi bazigwagwisa ngelithi iikhasethi zabo zezokwenene azikhutshelwanga tu.
Inyani ivela wakuyiphulaphula ikhasethi yomculo okanye wakuyibukela ikhasethi yevidiyo . Ezinye zezikhasethi zingakotshwanga zineengoma eziphela esithubeni kungenjalo eziphindaphindiweyo.
Kuphando lwethu sibhaqe iingoma ezininzi ezinomdla eziculwa ziimvumi ezinibini - ingoma eculwa yiLondonbeat neRozalla neculwa yiHi Five neBoys to Men .
Ngokubonakala kwezinto kucacile ukuba abathandi bomculo eTanzania namazwe akufutshane nayo
bayaqhathwa.
Kanti ishishini labakhuphela iikhasethi zomculo liyakhula kuba ufika iivenkile zabo zizele abathengi mihla le.
Sikhe sadibana nomnye umthengisi othenge iikhasethi ezingama-400 ngamaR2 266.66 eSpace Recording Centre , eDar es Saalam .
Umnini weSpace Recording Centre ongumAsia uxelele iqela lethu ngomzimba ongenaxhala ukuba ushishina ngokusemthwethweni waza woleka ngelithi: Imithetho ethintela ukukhutshwela kwemisebenzi yabanye abantu kweli lizwe ayisebenzi, kodwa ndiyayihlawula irhafu xa ndithenga eDubai . Ziikhasethi ezingakotshawnga ezi kwaye ndizifumana zisongelwe.
Sithe xa simbuza ukuba unayo na inmvume yokuthengisa Iikhasethi zomculo eziveliswe Ziikhasethi zamanye amazwe








Ezinye zeekhasethi zomculo zokwenene kunye neyevidiyo esizithenge eTanzania







wazihlanganisela ngelithi:
Asinazivumelwano zokuthengisa iimveliso zezo nkampani thina. Ngabantu
esisebenzisana nabo eDubai abanezo
layisensi . Apha eTanzania akukho
nithetho usithintelayo ukuba singaqhubi
ngohlobo esiqhuba ngalo. Kwivenkile ekuthiwa yiModern Video
Centre iikhasethi zeVidiyo abazifumana
eNairobi , eKenya bazikhuphela kwiikhasethi ezingenanto baze bazithengise ngokutsha eTanzania nakwamanye aniazwe akufutshane.
ikhasethi yevidiyo eneqweqwe ixabisa iR14,66. Umntu oza nekhasethi yakhe uhlawula i-R6,66.
Sithe sisajonga-jonga iikhasethi ezithengiswa kule venkile kwangena umthengi uthile ephethe iikhasethi ezine ezingenanto. Uye wanikwa uluhlu lweekhasethi emakakhethe ezine afuna azikhutshelelwe.
Uthe akuzikhetha wayalelwa ukuba azozilanda ngentsasa elandelayo. Lushishino olukhululekileyo olu. Akukho mthetho usithintelayo ukuba singashishini ngolu hlobo. Sithenga ikhasethi eshicilelwe ngokusemthethwezii ibenye eNairobi size siyikhuphele kwezinye iikhasethi sincamathisele umfanekiso ngaphandle sizithengise, utshilo umnini weModern Video Centre . Kwenye ivenkile ekuthiwa yiDowntown Music Centre ekwidolophu
engacacanga, iKariakoo , ebexakekile
umnini-venki1e nabasebenzi bakhe
besamkela yaye bekhupha iiodolo zabathengi.
Zimbini izinto okhetha kuzo kule venkile - kukuthenga ikhasethi ekhutshelweyo nge-R2 okanye
eyokwenene nge-R4. Nayiphi na ingoma oyifunayo iyafumaneka.
Sifumana ubunzima ngenxa yeeodolo eznmzi. Sithatha ixesha elide ngoku
ukuhambisa iiodolo ebantwini, iba lusuku ukuya kwezimbini, utshilo umnini-venkile .
Uninzi lweeodolo esizifumanayo zezeekhasethi ezikhutshelweyo.
Iqela lethu liodole iikhasethi ezilishumi
ezahlukeneyo zomculo weemvumi zelo
lizwe nezamanye amazwe. Saodola
ngolwesiBini kodwa sazifumana emva kwentsuku ezine iikhasethi zethu.
Owenkampani ekwashishina
ngeekhasethi , uMnu. B.T.Shayo, usixelele
ukuba inkampani yakhe iTanzanian Film
Company (TFC) ibisebenzisana nenye
inkampani enikezela ngeekhasethi
ekuthiwa yiTidjan and Partners
nebekuthiwa ikwisitrato iUhuru eDar es Salaam .
Ngelisbwa iqela lethu aliphumelelanga ukuyifumana loo nkampani .
UMnu. Shayo uthe iTFC isenokuba kuphe1a kwenkampani esebenza ngokusemthethweni eTanzania .
njengenkampani yoluntu besijongene nolawulo nokuthumela iikhasethi zomculo nezevidiyo kunye neefilimu kweli lizwe kwiindawo ngeendawo. Saphulukana naloo magunya ngo-1993 ngethuba urhulumente ekhu1u1a urhwebo kweli.
Wonke umntu wazixhamlela, utshilo Mnu. Shayo.
Umlawuli weNational Arts Council , UShogholo Chali, usixelele ukuba umbutho wakhe ubuzama iindlela zokubuyisela umthetho othintela ukukhutshelwa komculo weemvumi eTanzania .
Uthe umthetho okhoyo kwelo wokuzama ukuthintela ukukhutshelwa komculo wabanye abantu awusathathelwa iigqalelo tu ngoku.
Uthe kufanele kugxekwe abemi baseTanzania abangabemi  baseAsia ngokwanda kobuqhetseba bokukhutshwelwa komculo.
UMnu. Chali uqinisekisile ukuba uphando abalwenzileyo luveze ukuba amashumi asibhozo ekhulwini eekhasethi zomculo nezevidiyo ezithengiswa eTanzania azikho mthethweni.
Ukwathe ngenxa yokungathathelwa ngqa1elo komthetho ojongene nokuthintela ukukhutshelwa komculo eTanzania elo lizwe alivunywangwa ngumbutho wamazwe jikelele olwa nobuqhetseba emcu1weni.
Owethu umthetho usezincwadini
kupbela. Enye yezinto ezenza ube buthathaka lo mthetho kukuba awumchazi kakuhle umntu emakaqinisekise ukuthotyelwa kwawo.
Sineminyaka emininzi sinomthetho
othintela ukukhutshwelwa kwemisebenzi yabanye abantu - ukususela ngo-1966 -kodwa umculo wobuqhetseba okhutshwelweyo uyangena kurhwebo lwethu kuba kaloku umthetho awuthathelwa ngqa1elo.
Kwilinge lokuzama ukutshintsha
umthetho omdala uwulungelelanisela le mihla, urhulumente waseTanzania useke ikomiti enengcali eziphuma kwiSebe loRhwebo neMizi-mveliso, eleMfundo neNkcubeko, kwiYunivesithi yaseDar es Salaam , kwiTanzanian Film Company ( TFC ) nakwiAssociation of Musicians .
Le komiti iphakamise umthetho oh1onyelweyo oza kungena kwindawo yalowo wangaphambili nobekumele umiselwe ngoJuni .
UMnu. Chali uthe phantsi kwalo mthetho mtsha abo barhanelwa okanye abazibandakanya nobuqhetseba bokukhutshelwa komculo bayakubekwa ityala lokwaphula umthetho.
Bathini abathengisi malunga nale mithetho mitsha iyilwayo?
Kuya kuxhomekeka kwimeko ezithile. Ukuba izinto zimbi umntu uya kuyivala ivenkile yakhe enze lushishino lumbi, sitshilo isithethi saseSpace Recording Centre .
Ndiyoyika njengokuba kuthiwa iza kuqiniswa kwakhona imithetho. Siza kuyivala ivenkile yethu xa sekufike ixesha, mhlawumbi kuya kube kusemva konyu1o lukaOkthobha , sitshilo isithethi sakwaModern Video Centre .
Ku1e nyanga izayo uBongani Hlatshwayo uyakube ephanda ubuqhetseba bokukhutshelwa komculo eMzantsi-Afrika. 

Ikopi yekhasethi eyaveliswa eMzantsi-Afrika ethi The Gods Must Be Crazy .
















126 BONA XHOSA - August 1995




UTHOMAS CHAUKE
- imvumi entsha
ekhonyayo emculweni
wesishangane














Umzi
kaThomas Chauke
oseWinchester eJohannesburg uwusebenzisa xa ezele ukushicilela amacwecwe neentlanganiso























Akukho nanye imvumi enokumelana naye ngokuthengwa kwamacwecwe akhe nangokuthandwa kwakhe nqabantu xa eseqonqeni. Uyeyona mvumi inempumelelo kwezasekhaya nakwezoshishino kuba ngumntu ongaziphakamisanga

Kubhale uBONGANI HLATSHWAYO kwafota uTHEMBA NKOSI
Ngubani owayenokucinga ukuba impumelelo kaThomas
ayinakumguquka kwinto ebiyiyo? Imguqule ke yaye iza kuqhubeka nokwenjenjalo


4. Lo ngumphambili wepomakazi lomzi owakhiwa nguThomas eXikundu,
eMntla-Transvaal




EKUPHELENI kweminyaka yoo-1970 uThomas Chauke, inkosikazi
yakhe yokuqala kwamahlanu, intwazana yakhe uConnie eyayineminyaka emine neyayidanisa ngelo xesha, iimvumi ezazimombelela kunye nomdlali wakhe wekatala baya eJohannesburg beyofuna udumo nenkampani enokushicilela amacwecwe.
Sakwenza oko emva kokubongozwa ngabantu ukuba siwushicilele umculo wethu owawuthandwa kwingingqi esasihlala kuyo. Sasicula ezikolweni bengena ngeshumi leesenti abanlwana besikolo , abantu abadala bengena ngamo-20 eesenti .

















Saba nako ukuqokelela i-R140 yokuya eJohannesburg . Njengoko sasisixhenxe safika sahlala ngokuxincina kwindlu eyayinamagumbi amabini eZone 4 eMeadowlands nolunye usapho. Ndikhumbula ukuba ndandilala endlwini yangasese, ngoko kwakuye kufuneke ndivuke ndiphume xa kukho umntu ofuna ukuzikhulula. Abanye babelala epasejini nasekhitshini , utshilo. Kwathi emva kwenyanga behlala apho baphelelwa yimali kwanyanzeleka ukuba bacule kwizikhululo zikaloliwe njengaseDube eSoweto nePark Station eJohannesburg , apho babefumana ubugcwabalalana bama-R30.
Ndisakhumbula ndidibana noDavid Thekwane ongasekhoyo. Umntu owandiso eofisini yakhe wathi xa endazisa kuye: Nali iShangane elifuna ukucula.
Wandivavanya uDavid emculweni wathi ndifike ngemini elandelayo. Emva koko ndaya kwaGallo apho ndavavanywa nguHamilton Nzimande naye wandiyalela ukuba ndifike kwakhona ngemini elandelayo. Ndaya kwakhona kwaGallo ndiyokushicilela iingoma ezili-1O, utshilo.
Ngezo mini kwakushicilelwa amacwecwe aneengoma ezimbini
- wathi ke akucelwa ukuba ashicilele ezilishumi waqonda ukuba umculo wakhe uthandiwe. Ezo ngoma zasetyenziswa kwicwecwe elithi Nyotish.
Ingxaki yaba yimpazamo yokuba kusetyenziswe ifoto yomnye umntu endaweni yeyakhe neyokuba kwelinye icala lelo cwecwe kwashicilelwa umculo welinye iqela.
Lathengwa kakuhle elo cwecwe nangona lalinezo mpazamo, nkqu naseMntla-Transvali . Into esisimanga ndathi xa ndiyokulanda imali efumaneke ngokuthengiswa kwalo ndanikwa i-R2 qha ifakwe emvulophini.
Kwakhona safumana nama-R50 ayisession fee xa sasishicilela elo cwecwe. Ndaphelelwa lithemba ndakufumanisa ukuba ndingeza eJohannesburg ndiyokulanda i-P2 qha - laphela ngakumbi ndakuxelelwa ngumamkeli-ndwendwe ukuba mandifune
umsebenzi ndingaxhomekeki emalini yomculo ukondla usapho lwam.
Abantu babesithi mandicule umculo wesiSwahili kodwa ndazixelela ukuba andinakuwuyeka umculo wasekhaya wesiShangane. Ngowona mculo ndiwuthandayo nendiwaziyo, utshilo uThomas .
Izinto ziqcile ukumhambela kakuhle ngo-1981 akuzibandakanya nabakwaTusk Music . Kule nkampani ushicilele uthotho lwamacwecwe elandelelana ukususela kwethi Shimatsatsa No. 1 ukuya kwethi Shimatsatsa No. 13.
Kutshanje ukhuphe icwecwe e1itsha elithi Shimatsatsa No. 14.
Zili-154 iingoma azishicileleyo kwaye uthengise ngaphezu kwamacwecwe angama-780 000. Ukhe wafumana nembasa yeDayimane ngokuthengisa ngaphezu kwamacwecwe angama-200 000.
Yintoni emenza aphumelele? Umculo wam unemiyalezo eyakhayo ilizwe. Uthetha ngobomi babantu ngoko bayawuthanda, utshilo.











UJunior Motau wakwaTransnet , esenza udlwabevu lwentetho yakhe eNatal Playhouse .
Abantu ababemele inkampani yakwaTransnet kwitheko lokunikezela ngelori eliqonga lemidlalo nguXoliswa Ngema, UJunior Motau noNandi
Tyamzashe	
IPlayhouse Company entsha iphiwe iqonga lemidlalo elihambayo ngabakwaTransnet xa ibivulwa ngokutsha


130 BONA XHOSA - August 1995

Ungothuki xa ubona le lori imi phambi
kwePlayhouse eSmith Street eThekwini -liqonga lemidlalo elihambayo



UJohan Zietsman , umlawuli opheleleyo wePlayhouse , wamkela iqonga lemidlalo elihambayo kuJunior Motau
	wakwaTransnet	










Abadlali abaphambili, uAlistar Dube noThulani Nyembe, bebonwabile kweli
Theko.	
U-Elliot Makhaya weSowetan noKoos Radebe babe nomdlo wokuncokola noNhlanhla Mbambo (ophakathi), obe ngundaba-mlonyeni















Ibikho nentloko yezikhululo zososazo kwaSABC , uKoos Radebe nonyana
	wakhe, uSiphelele	

















UGQIRHA Vincent Zulu oyiMEC
yeArts , Science and Technology kwiphondo ( laKwaZulu-Natal ), ubancomile yaye wabakhuthaza abantu abazibandakanye nemidlalo yeqonga nabayidlalayo kwitheko ebelenzelwe ukuvulwa ngokutsha kwePlayhouse nokunikelwa kweqonga lemidlalo elihambayo ngabakwaTransnet .
kufote uTHEMBA NKOSI
IMIDLALO YEQONGA
YASENATAL IPHIWE
IQONGA ELIHAMBAYO


















UGqr. Vincent Zulu, oyiMEC yeArts , Science and Technology kwiphondo laKwaZulu-Natal uthe amagcisa kwizinto ezahlukeneyo makeze kwisebe lakhe xa efuna uncedo


UGqt. Zulu uxelele bonke abantu abebezimase eli theko ukuba isebe lakhe kweli phondo, lizimisele ukunceda abadlali neemvumi ezicela uncedo kulo. Uphinde wancoma nePlayhouse ngokuba nezinto ezininzi zesithethe eziboniswayo kuyo.
UJunior Motau wakwaTransnet uthe inkampani yakhe asiyiyo eyothutho kuphela, koko iyakwazi nokwenza iqonga elihambahambayo.
Eneneni yilori yesihlanu le siphisa ngayo. Saphisa ngenye eBloemfontein , enye saphisa ngayo eKapa , kanti sabapha zambini ePitoli , ngoku sipha abaseNatal .
KwaTransnet siyazazi yaye sizigcinile izithethe zabantu, yiyo loo nto silupha le nqwelo uluntu esilukhonzayo. utshilo.
UJohan Zietsman , oyiNtloko yePlayhouse uthe: Ukuguqulwa
kweNAPAC yaba yiPlayhouse Company bekucotha. Ayizange iguqulwe nje ngokukhawuleza.
Umbhalo wethu omtsha uyibonisa ngokucacileyo iKwaZulu-Natal Performing Arts Company esikholwa kukuba ibonisa utshintsho kwindlela ebesiqhuba ngayo ngaphambili.
UMnu. Zietsman uthe ukuphiwa kwePlayhouse Company iqonga elihambayo ngabakwaTransnet kubanike ithuba lokuzalisekisa izithembiso zabo zokuzisa abantu emidlalweni yeqonga nokusa imidlalo yeqonga ebantwini.
Uthe iqonga lemidlalo elihambayo liza kusetyenziswa kwimidlalo eyahlukeneyo eyenziwa ngamasebe ahlukeneyo ePlayhouse . Eminye imidlalo iza kwenzelwa ukonwabisci abantu, kanti eminye iza kwenzelwa ukufundisa abantu. 









132 BONA XHOSA - August 1995
Icwecwe likaSimonyo elithi Ngimnyama Ngifuzubaba lineengoma zomqashiyo. Nakuba isingqisho kuzo zonke ezi ngoma sifana, amazwi abaculi abangela ingoma nganye ibe nomahluko.
Ukufana kweengoma















kuqokelelwe nguManqoba KaDivid Dlamini
















Icwecwe likaMzalwane Makhanya elithi He Rose
From The Dead (ivakala ngathi lishicilelwe nguVusi Ximba.
Phofu ke ukuba uyawazi umculo oculwa nguvusi uya kuwubona umahluko phakathi kwezi mvumi zimbini.
Kodwa okubang umdla kukuba eli cwecwe lomculo wokholo lithi ndiphulaphule.
Ezona ngoma zimnandi
omawuziphulaphule nazi
Kuyeza Ukufa, Abantwana
BeNkosi, Njengejuba,
Ngingumfokazi Baba
Malungangllahli nethi
Webathandwa.

Icwecwe elithi Ubuhle Bemolweni linomculo ongawuphulaphula nanini na.
Uza kuzithanda zonke ezi ngoma zikweli cwecwe. Ukuxutywa kwamazwi nezandi zeSicathamiya kukubangela kube nzima ukuqonda ukuthi eli cwecwe lelekwayala kusini na.
Iingoma ezindibangele ndidlale eli cwecwe zezi Peace In The Valley , Isithandwa Sami, Vukani Madoda, Inkomo Iyakhula, Abaholi kwanengoma eyintloko ethi UJoji .
Icwecwe likaManesi Cele elithi Hallelujah libonisa ukuba nakuba eli gqiyazana lingenadumanga kangako linaso isiphiwo.
Icwecwe likaManesi liza kubonisa ukuba umculo wokholo ayingowamakhoLwa kuphela kodwa ulungela nabani na.
Eli cwecwe limnandi linesingqisho ongasijuxuzela.
Ngokwezam iimbono iingoma ezibangela lo mlonji abalasele kangaka kwanokuba eli cwecwe ligqwese zezi Tlangelani Vhana Baxikwembu, Babusisiwe Abafela Enkosini, Ngikhalele Ojehova , Ngingnwe Emoyeni Wami, Ujesu Wami Uyaphila kwanengoma eyintloko ethi Hallelujah .
Ndiyabona ukuthi ngenxa yobukrelekrele nefuthe leprodyusa yakhe uknowledge Simelane, uManesi unako ukuzenzela igama njenge-Gospel Queen KwaZulu/ Natal . Kukubangela kube nzima ukuthi ingoma ethile imnandi kunezinye - kodwa eli cwecwe lithi ndibazel'iindlebe.









UBIGBOY WONWABISA
ABAPHULAPHULl







NGASEKUPHELENI kuka-1993, iRadio Setswana Stereo esePitoli (ebizwa ngokuba yiRSS ), yazifumanela oyena msasazi uphambili ngokuqesha uBigboy Mothusiotsile, onesiphiwo sokusasaza noke wazuza ibhaso ngokuba ngumsasazi ophambili.
Kungabanga thuba lide wabandisa abaphulaphuli besi sikhululo lo mfo unelizwi elimnandi, kwaye wazifumanela namawakawaka abaphulaphuli. abamthandayo kulo lonke eli. Ngokuqinisekileyo lo msasazi uzenzele igama njengomnye wabasasazi abaphambili kweli abanjengoBob Mabena, uLawrence Dube, uTich Mataz noAlex Jay , xa sibala nje abambalwa. Uzingomba isifuba ngelithi inkqubo yakhe ethi Bigboy Aftermoon Drive Show ezithandwa ngokulinganayo neenkqubo eziqhutywa ngaba basasazi bakhankanywe ngasentla.
Ndiyayithanda inkqubo yam yasemva kwemini kuba ilucelomngeni. Izikhululo ezininzi zoonomathotholo ziyakhuphisana ngokufumana abaphulaphuli abaninzi, utshilo.
uBigboy ufike kwiRSS wasasaza le nkqubo ebifudula iphathwa nguOlihle Seraseng phakathi kwentsimbi .yesi-3 neye-5 emva
Ukususela oko uBigboy Mothusiotsile Moagi waqala ukusasaza kwiRadio Setswana Stereo uthandwa gqitha ngabaphulaliphuli besi sikhululo


kubhale kwafota uBONGANI KA LUKHELE









kwemini ukususela ngoMvulo kuse ngolwesihlanu. Kungabanga thuba lide waqala ukufumana iincwadi neminxeba evela kubaphulaphuli. Ndandifumana iincwadi ezingaphezulu kweshumi ngemini zivela kubaphulaphuli ababevuyisana nam ngokuqeshwa kwesi sikhululo, bendixelela nendlela abayithanda ngayo inkqubo yam, utsho. Wayengaqali ukuba ngumsasazi uBigboy xa wayeqeshwa yiRSS . Wasibonisa isiphiwo sakhe sokuba ngumsasazi xa wayesebenza kwiRadio Mmabatho, apho waqala
- uBigboy MoThusiotsile Moagi, umsasazi othandwayo ngabaphulaphuli beRadio Setswan Stereo








ukuzenzela igama ekusasazeni kwiminyaka emihlanu ayisebenze kweso sikhululo. Waqeshwa yiRadio Mmabatho emva kokuba ephumelele iMatriki eKebalepile High School eMontshiwa. Ndazibona ukuba ndinesiphiwo sokuba ngumsasazi ndiseyimveku eneminyaka emihlanu qwaba. Ndandisoloko ndiphulaphule unomathotholo yaye ndinomdla wokwazi indlela osebenza ngayo. Ngenye imini ndavula unomathotholo wasekhaya ngaphakathi ndithi ndifuna ukubona abantu abathetha kuwo. Ndamangaliswa kukungaboni mntu ngaphakathi! Ndazixeleia ukuba ngoomatshini abathethayo asingobantu. Ndazixelelci ukuba nam ngenye imini ndiza kuba ngumatshini othetha kunomathotholo, utsho.
Xa wayesebenza kwiRadio Mmabatho, wakhethwa wangoyeno Msasazi Uphambili kwiiMarang Awards ngo-1991 nango-1993. Waphinda wazuza ibhaso leBest TV Actor Award ngokudlala kakuhle indawo yomfo othetha gqitha onguPapankie emdlalweni weBop TV othi Sepelong.
Ndakwazi ndiselula ukudlala emidlalweni yeqonga. Ndiseyinkwenkwe ndadlala emidlalweni yeqonga emininzi esikolweni nangeempela-veki . Abantu ababebukela imidlalo endandidlala kuyo babendithanda Ndathi ndakuphumelela iMatriki , ndenza izifundo zokuthetha nokudlala kwimidlalo yeqonda eMmabana Cultural Centre eMmabatho ndaza ndafumana isiqinisekiso, utshilo.
uBigboy uyaziqokelelela umculo aza kuwudlala kwiinkqubo zakhe kanti uphinde asasaze nemidlalo kwiRadio Setswana. Uthi umnqweno wakhe kukuziqalela esakhe isikhululo sosasazo njengoko urhulumente eyiguzule imithetho ebingayivumeli loo nto. Xa engasasazi, udlala ivolleyball nabahlobo bakhe okanye afunde ukuze azazi izinto ezintsha eziqhubekayo. Utshate noPatricia yaye basenomntwana omnye..








KUBALULEKILE
UKUHLALA INGUWE
kubhale uBONGANI HLATSHWAYO
imifanekiso ngumemba Nkosi
Ngaphambile kokuba enguMiss South Africa olawulayo kwakunye nombhexeshi wenkqubo ethi Top Billing , uBasetsane Makgalemele usengulowa wayenguye ngaphambili







UBASETSANE ukholelwa kwizinto zamandulo kuba uthi zizo ezimnceda ekubeni azikhumbule ukuba ungubani kwaye nezinto aziqwalasele ngale ndlela ziyiyo Nangona kumnandi ukuphila
kule minyaka sikuyo masingaleqi yonke into le masizame ukuhlala siyinto esiyiyo, ngaloo ndlela siya kuphumelela, ulumkisa atsho uBasetsane.
Ungumntu ofikelelekayo kangangokuba akhange abe ngumntu oqaphelekayo ngaphambi kokuba athweswe isithsaba sobuMiss South Africa . Nangethuba kuthatyathwa imifanekiso eRosebank eGoli abafoti abaninzi abazange bamqwalasele, baqwalasela. UBasetsane ngoku ubhexesha inkqubo kamabonakude ethi Top Billing esasazwa ngabakwaSABC .



abanye onobuhle.

Nangoku enguMiss South Africa kwaye ephume kwindawo yesibini kukhuphiswano lukaMiss World uBasetsane usengulowo wayenguye ngaphambili.
Ndibulela indlela eyiyo endikhuliswe ngayo ngabazali bam, Ndafundiswa ukuzixabisa izinto ezincinci ezenzekayo ebomini. Yiyo ke le nto ndiye ndithi xa ndivuka rhoqo kusasa ndicwangcise indlela yam.
Kuthi kwakuphela imini ndizingce ngako konke endibe nako ukukuphumeza. Yinto ke leyo eyenza bungatshintshi ubume bam, kwabo ndiphila nabo kwanabo ndihlangana nabo.
Bungatshintsha ubomi kodwa mna andisokuze nditshintshe . Andikatshintshi nesithandwa sam utshilo uBasetsane.
Nangona engakuthandi ukuthetha ngosenyongweni kuye imbethi-manqindi uDingaan Thobela kuninzi okubadibanisayo. Ebeyile ukuyobukela uDingaan ngethuba ezenzela igama ngokuphumelela kumjikelo wokuqala nge-KO .
UBasetsane usanda kufumana inyhweba yokucelwa ukuba abhexeshe inkqubo yeTV1 ethi Top Billing , encedisana noNeil McCarthy kunye noMichelle Gosforth .
Ukukhethwa kwam ukuba ndibhexeshe le nkqubo ithi Top Billing kubonakalisa iinguqu ezintle ezenzekayo kweli lizwe lethu. Ngaphandle kokuphanda nokukhenketha ndilungiselela le nkqubo, ndizithembile.
Ngaphezu kwako konke uBasetsane ulungile ukuba uyakwenza anako ukuqinisekisa ukuba inkqubo yolwakhiwo ngokutsha nenkqubela iyaphumelela. Yiyo ke le nto emenze ukuba athiywe igama lokuba uyikumkanikazi yale nkqubo kwiindawo ezithile. Kunjalo uBasetsane usazimisele ekufakeni igxalaba.
Ngethuba ethweswa isithsaba sobu Miss South Afrika uBasetsane ebengumfundi opheleleyo kwiDyunivesithi yaseVenda. Lilonke unethemba lokuqhubekeka nezifundo zakhe bucala eUnisa okanye eRAU ukuphela kolawulo lwakhe.









INkosazana uSibusile Zulu






BONA XHOSA- August 1995 143
















































Sikwinyanga yesibhozo ngoku enyakeni kwaye EZOLUTSHA zikhula ngokukhula. Ngamaphepha enu la kwaye umnqweno wethu kukuba sinichazele ngokuqhubekayo kulutsha lweli lizwe - kwaye nani nisichazele ngokuqhubekayo kuni!
Ziqokelelwe nguBongani Hlatshwayo


KWEZOLUTSHA KULE NYANGA KWEZEQONGA -
1 IPET iza Kukhulula iingqondo Zolutsha
	Iindaba Zolutsha - Ukumodela
	UBongi - Wenza Amantombazana Amanenekazi
 Basketball - Baqeqeshelwa ingomso
 Ulimo - Umsebenzi Wangomso Siyathanda ukuva ukuba ninqwenela sinikhuphele ntoni kweli candelo, ngoko ukuba unento onqwenela sibhale ngayo, sibhalele usixelele kule dilesi : Teenage Page , Bona Magazine, Box 32083, Mobeni, 4060.
Siyathemba ukuba niza kusibhalela ngokukhawuleza!



		BONA XHOSA - August 1995 125

		BONA XHOSA - August 1995 127

		BONA XHOSA - August 1995 131

134 BONA XHOSA - August 1995

136 BONA XHOSA - August 1995



